Category: Sahitya

કલ્પનાની સુંદર ગુંથણી : આભ–તાજ–શાહ–મુમતાજ !!

ગયા લેખમાં છેલ્લે કલ્પનાની વાત થઈ હતી. સર્જક કલ્પનાની પાંખે ઉડ્ડયન કરે છે ને તેથી જ તેના સર્જનક્ષેત્રને કોઈ સીમા હોતી નથી. સુર્ય પણ ન પહોંચે ત્યાં સર્જક પહોંચી જાય છે તે કહેવતનો માયનો પણ એ જ છે. એવું કહેવાયું…

કાવ્ય–સાહીત્યના સર્જન માટે જરુરી કેટલુંક

પૌષ્ટીક સ્વાદીષ્ટ કાવ્ય–થાળ માટે જરુરી વ્યંજનો !!   શબ્દ અને અર્થનું સાથે હોવું તેને કાવ્યની પ્રથમ શરત ગણી છે. કાવ્યશાસ્ત્રીઓએ એને शब्दार्थौ सहितौ काव्यम्। કહીને સમજાવી હતી. પણ આવું તો બધાંમાં બને. કોઈને ‘આવો’ કહીએ કે ‘જા જા હવે’ તો…

પથ્થરયુગીન સમયની એક નવલકથાનો પરીચય

“પહેલો ગોવાળીયો” નવલકથાની પ્રસ્તાવના    પહેલો ગોવાળીયો” વાંચવા લીધી ત્યારે તેના પહેલા પ્રકરણના શીર્ષક ‘પહેલો નાવીક’ અને ‘ઇ.સ. ૧૦,૦૦૦ વર્ષ પહેલાં’ વાંચીને મનમાં એક ઉત્સુકતા તથા અચરજની ભાવના ઉદ્ભવી. ભલા, પ્રાગૈતીહાસીક સમયમાં, વનમાં વીચરતી જનજાતીઓ – ફળ-ફૂલ ભેગાં કરીને કે…

સર્જક–વિવેચક સંવાદ – (૨)

ગઈકાલના લેખનું અનુસંધાન :  સર્જક :         તમે બહુ સારી વાત કહી. મને ઘણી શાતા થઈ ! પણ તો પછી તમે શરૂમાં કહ્યું તેમ સર્જક અને સર્જનમાંથી સર્જકને બાદ કરી નાખવાનો ?! વિવેચનક્ષેત્રે સર્જકનું કશું મૂલ્ય જ નહીં ? વિવેચક :   …

નવા સર્જકના મનની વાત !

સર્જક :      ભાઈ વીવેચક ! તમે અમને નવા લેખકોને કઈ દૃષ્ટીથી જોશો ? અમે જાણીતા સાહીત્યકારો તો નથી. વળી, સાંભળ્યું છે કે, સામયીકોમાં તો જાણીતા (કે પછી માનીતા) લેખકોની કૃતીઓ જ સ્વીકારવાનો ચાલ છે… વીવેચક :    ભાઈ સર્જક…

શિક્ષક અને વિવેચક

શિક્ષકનું કાર્ય માટલાને આકાર આપતા પેલા પ્રજાપતિ જેવું છે. તે બહારથી ટપલાં મારે છે પણ અંદર બીજા હાથે ટેકો પણ આપે છે. શિક્ષક ભૂલો બતાવવાની સાથે સાથે તે ભૂલ ફરી ન થાય તે પણ સમજાવે છે પરંતુ શિક્ષકનું એથીય અગત્યનું…

ગીતોમાં પ્રાસયોજના

ગીતો એ આમ તો સાંભળવાનો વીષય છે. (ઉમાશંકરભાઈએ તો “કવિતા કાનની કલા” કહી છે. ) એટલે ગીતોમાં પ્રાસની યોજના બહુ જરુરી ગણાય તે સહજ છે. આ પ્રાસને કારણે ગીતોને યાદ રાખવાનું પણ સહેલું બની જાય છે ! ગીતોમાં ગઈકાલે આપણ…