સાભાર સ્વીકાર

(મને ભેટ મળેલાં પુસ્તકો)

 

ક્રમ      પુસ્તકનામ                          લેખક                      પ્રકાશક                    કીંમત

 

૧)      સુવાસની લ્હાણી       ડૉ. યોગેન્દ્ર વ્યાસ              કર્મયોગ ટ્રસ્ટ           ૧૦૧/–

૨)      રેશનલીઝમઃ             સં. ઈન્દુકુમાર જાની           નયામાર્ગ              ૪૦/–

૩)      વીવેકને વળાંકે          રમણ પાઠક ‘વાચસ્પતી’      ગીતા વી. ચૌહાણ     ૫૦/–

૪)     બહિષ્કૃત ફૂલો             નીરવ પટેલ                   નીરવ પટેલ           ૧૦૦/–

(દલિત કાવ્યો)

૫)     રેશનાલીઝમના રંગ   રમણ પાઠક (સં.સુનીલ શાહ) માનસ પ્રદુષણ નીવા. ૧૦૦/–

૬)     નવેસર (ગઝલો)      ડૉ. મહેશ રાવલ               ભાવિન રાવલ         ૧૦૦/–

૭)     સુશીલા (હાસ્યલેખો)  હરનિશ જાની                  હર્ષ પ્રકાશન           ૧૦૦/–

૮)     મારા હિસ્સાનો સૂરજ   ગૌરાંગ ઠાકર                  ગૌરાંગ ઠાકર          ૫૦/–

૯)     જોડણીશુદ્ધી–જોડણી    રામજીભાઈ પટેલ         સુરાણી ભીખુભાઈ      ૮૦/–

સુધાર

૧૦)    આંખ આડે પાંપણ     પ્રવીણ પટેલ ‘શશી’          ખ્યાતિ પબ્લીકેશન    ૮૦/–

૧૧)    પૂર્ણિમા(નવલકથા–૪) પ્રવીણ પટેલ ‘શશી’      નવભારતસાહિત્ય    ૧૨૫/–

૧૨)    અકૂપાર (અશોક મોઢવાડિયા દ્વારા ભેટ)              ગૂર્જર                 ૨૦૦/–

૧૩)    કર્ણલોક     ( ”       ”   ”  )                                       ગૂર્જર                 ૧૫૦/–

૧૪)    અગ્નિકન્યા ( ”     ”          ”          )                       ગૂર્જર                 ૧૫૦/–

૧૫)    તોપમાળો (કાવ્યો)    મનહર જમીલ                 લેખક                  ૮૦/–

૧૬)    મારી વાચનકથા       દર્શક                           ગુ.સા. અકાદમી       ૫૦/–

૧૭)    કાલેલકર ગ્રંથાવલિ   (નીલમબહેન દ્વારા)            પ્રકાશન સમિતિ

૧૮)    અંતિમ પ્રકરણ        લેખિકા નીલમબહેન દ્વારા)     હર્ષ પ્રકાશન           ૮૦/–

૧૯)    પ્રભુની પરાવાણી      પ્રભુદાન ગઢવી (તરફથી)     દેવશી પટેલ           ૪૦/–

૨૦)    સળગતી હવાઓ      સરૂપ ધ્રુવ (તરફથી)           સંવેદન સાંસ્કૃતિક મંચ૭૫/–

૨૧)    હસ્તક્ષેપ               સરૂપ ધ્રુવ (તરફથી)                         ”  ”                   ૧૨૫/–

૨૨)    પ્રસાદી (કાવ્યો)       ગણેશભાઈ ડાભી (તરફથી)   લેખક          –

૨૩)    અક્ષરનું એકાંત                માધવ રામાનુજ (તરફથી)    સ્વર પ્રકાશન  ૫(ડો.)

૨૪)    તમે                      માધવ રામાનુજ (તરફથી)                 ”  ”                 ”   ”

૨૫)    જિપ્સીની ડાયરી       કૅપ્ટન નરેન્દ્ર (તરફથી)        ગૂર્જર         ૩૫૦/–

૨૬)    પૂર્વોત્તર ભારત        પ્રકાશ નાકરાણી (તરફથી)    પોતે           ૧૫૦/–

૨૭)    मेरा अपना आसमां     हर्ष ब्रह्मभट्ट (तरफथी)         नवभारत              १७५/–

૨૮)    ખુદનેય ક્યાં…?        હર્ષ બ્રહ્મભટ્ટ                    નવભારત      ૧૭૫/–

૨૯)    કોરે કાગળ સહી       મહેશ દવે (તરફથી)           ઈમેજ પબ્લિ.  ૭૦/–

૩૦)    વેદ દર્શન              ભાણદેવજી (બટુકભાઈ દ્વારા)  પ્રવીણ પ્રકા.   ૧૫૦/–

૩૧)    ચાલો વૃદ્ધ થતાં…      કશ્યપ દલાલ (તરફથી)      પોતે           –

૩૨)    સુખમણિ ભજનો       બટુક મહારાજ                 સુખમણિ આશ્રમ ૩૦/–

૩૩)

––––––––––––––––––––––––––

(અપુર્ણ યાદી)

૧) ‘શ્રેયાર્થીની સંઘર્ષકથા’

લેખક : શ્રી જગદીશ શાહ

પ્રથમ આવૃત્તી : જૂન ૨૦૧૨; કીમત રુ. ૫૦/–;

પ્રકાશક : વડોદરા જિલ્લા સર્વોદય મંડળ, વિનોબા આશ્રમ, ગોત્રી, વડોદરા – ૨૧.

==========

૨) જાગૃત નાગરિક (સામયિક)

તંત્રી : શ્રી અશોક દામાણી

પ્રકાશક – માલીક : જાગૃતજન પબ્લિક ચૅરિટેબલ ટ્રસ્ટ

સંપર્ક : ફોન: 079 26307423

ઈમેઈલ: info@jagrutjan.org

site: http://www.jagrutjan.org

 

about us

વહાલાં વાચકો !

દસ દસ વરસ વીતી ગયાં, આપ સૌની આસપાાસ વીંટળાયાંને !

આજે, આ નવો આરંભ એ કેવળ અગીયારમા વરસ  પુરતી વાત નથી. ગઈ કાલ સુધી  “NET–ગુર્જરી” શીર્ષકથી અને https://jjkishor.wordpress.com/ – આ સરનામે આપ સૌ સમક્ષ રજુઆતો થતી હતી…….

પરંતુ હવેથી, એટલે કે મારા દસ વરસના અનુભવ પછી, આ એક નવી સાઈટ દ્વારા નવા સરનામા http://www.jjugalkishor.in/ પર આપણે સૌ એકબીજાને મળી શકીશું !!

આજે આપ સૌ સમક્ષ એક સાથે કેટલીક નવી વાતો લઈને ઉપસ્થીત થયો છું.

૦૦  મારા બ્લૉગની જગ્યાએ આજથી મારી નવી સાઈટ “MATRU-BHASHA” એની સાર્થક ટૅગ લાઈન

“स्वान्त: सुखाय, जन सर्व हिताय, निर्झरी :

भाषा – अमारी सहुनी सहियारी – गुर्जरी !”  દવારા પ્રગટ થઈ રહી છે ! 

૦૦  કદાચ જુના સરનામે આપ જશો તો ત્યાંથી જ સીધા ઉપરોક્ત સાઈટ પર આવી શકાશે.

૦૦ આ નવીસાઈટ પર મારાં એકલાનાં લખાણો જ નહીં હોય ! આ સાઈટ પર જે કોઈ વાચક–લેખક–બ્લૉગર પોતાની રચના મુકવા ઈચ્છશે તેમને પણ એમને માટે જ ખાસ યોજાયેલા કેટેગરી વીભાગમાં એમનું લખાણ “જેમનું તેમ” ધોરણે પ્રગટ કરવા માટે સસ્મીત, સાગ્રહ નીમંત્રણ રહેશે……!!

૦૦  આ નવી સાઈટ પર ફક્ત લખાણો જ નહીં હોય પરંતુ આપ સૌના પરીચીત એવાં –

સંસ્થાઓ,

વ્યક્તીઓ,

બ્લૉગો,

પુસ્તકો,

કાર્યક્રમો,

ગામ–શહેરો,

વીસ્તારો વગેરે વગેરે બધાં અંગેનાં –

પરીચયો,

અહેવાલો,

મુલાકાતોનાં ઓડીયો–વીડીયો –

આ બધું આપ સૌ આપના નામ સાથે મોકલી શકશો !!!

૦૦  આ સાઈટ પર નીયમીત રીતે આ બધું પ્રગટ થતું રહેશે. જેમાં મારાં લખાણો ઉપરાંત આપ સૌનાં પણ લખાણો વગેરે સમયસમય પર પ્રગટ થતાં રહેશે…. 

આ પત્ર આપ સૌને એક નવી જાણકારી આપવા ઉપરાંત સસ્નેહ નીમંત્રણરુપ પણ છે.

આશા છે, આ નવો પ્રારંભ આપ સૌની શુભેચ્છા સાથે કોઈ અવનવીન કાર્યવાહીને આગળ ધપાવવામાં પ્રેરણારુપ અને મદદરુપ બની રહેશે.

આપનો, – જુ.

 

 

અગત્યનાં બ્લૉગ–સાઈટ્સ

કેટલાંક બ્લૉગ્સ/સાઈટ્સઃ

 

વાચનયાત્રા
http://sites.google.com/site/vachanyatra/
નયામાર્ગ
http://sites.google.com/site/vachanyatra/home/nayaa-maarg
સદ્ભાવના સાધના
http://sites.google.com/site/vachanyatra/home/-sadbhavna-sadhna
સલામતી
http://sites.google.com/site/vachanyatra/home/salamati
પહેલું સુખ
http://sites.google.com/site/pahelumsukha/
શીવામ્બુના અંકો
http://sites.google.com/site/pahelumsukha/old-issues-of-shivambu
ધી હોલીસ્ટીક હીલરના અંકો
http://sites.google.com/site/pahelumsukha/old-issues-of-thh
હોલીસ્ટીક હીલીંગ હેલ્પ્સના અંકો
http://sites.google.com/site/pahelumsukha/old-issues-of-hhh
સર્વાંગી સ્વાશ્રયી સ્વાસ્થ્યના અંકો
http://sites.google.com/site/pahelumsukha/old-issues-of-sss
ભાષાવીચાર
http://sites.google.com/site/bhashavichar/
વીવેકપંથી
http://sites.google.com/site/rationalistsociety/home/vivek-panthi
વૈશ્વીક માનવવાદ
http://sites.google.com/site/rationalistsociety/home/vaishvik-manav-vad
સત્યાન્વેષણ
http://sites.google.com/site/rationalistsociety/home/satyanveshan
રૅશનલ સમાજ
http://sites.google.com/site/rationalistsociety/home/rational-samaj
સન્ડે – ઈ – મહેફીલ
http://sites.google.com/site/semahefil/
ભગવદ્ગોમંડળ
http://www.digitalbhagwadgomandal.com/
ગુજરાતી લેક્સીકોન
http://www.gujaratilexicon.com/
મેહુલ ભટ્ટનો બ્લોગ
http://uttung.wordpress.com/
ગાયત્રી જ્ઞાનમંદિર
http://gaytrignanmandir.wordpress.com/
સૌને સાંકળતી બહુ ઉપયોગી કડી
“ગુજરાતી બ્લોગ જગતને એક તાંતણે બાંધતી કડી”
ગુજરાતી કવિતા અને ગઝલ
http://gujaratikavitaanegazal.ning.com/
પરમઉજાસ
http://paramujas.wordpress.com/
પંચમનો બ્લોગ
http://spancham.wordpress.com/
નીરવરવે
http://niravrave.wordpress.com/
ગાંડાભાઈ વલ્લ્ભ
http://gandabhaivallabh.wordpress.com/
અમીઝરણું
http://amitpisavadiya.wordpress.com/
હેમકાવ્યો
http://hemkavyo.wordpress.com/
ગંગોત્રી
http://saryu.wordpress.com/
લોકભારતી
http://lokbharati.wordpress.com/
સારસ્વત પરિચય
http://sureshbjani.wordpress.com/
ગદ્યસુર
http://gadyasoor.wordpress.com/
મારાવિચારો…
http://kartikm.wordpress.com/
મિત્રાનંદસાગર…
http://munishrims.wordpress.com/
લેસ્ટર ગુર્જરી
http://leicestergurjari.wordpress.com/
મા ગુર્જરીના ચરણે
www.gopalparekh.wordpress.com
કરુક્ષેત્ર
http://brsinh.wordpress.com/
SWORD OF RAJPUT
http://brsinh.blogspot.com/
Zankar09’s Blog
http://zankar09.wordpress.com/
રણકાર
http://shil1410.blogspot.com/
વિજયકુમાર દવેના બ્લોગ્સ
http://vijaykumardave.blogspot.com
http://gujaratikavitayen.blogspot.com/
રુપેન પટેલનો બ્લોગઃ જ્ઞાનનું ઝરણું
http://rupen007.wordpress.com/
દેવિકાબહેન ધ્રૂવનો બ્લોગ ‘શબ્દોને પાલવડે’
http://devikadhruva.wordpress.com/
પારુબહેન કૃષ્ણકાંતનો બ્લોગ
Piyuninopamrat’s Blog
શ્રી સપનાનો બ્લોગ
http:kavyadhara.com.
‘સાગર’ રામોલિયા
http://www.sagarramolia.gujaratiblogs.com
Ramesh Patel (Aakashdeep)
http://nabhakashdeep.wordpress.com/
ગોપાલ પારેખનો બ્લોગ
http://www.gopalparekh.wordpress.com
મુકેશનું મનોમંથન
http://simplyyyystupid.wordpress.com/
CRCDHASA’S  BLOG
http://crcdhasa.wordpress.com/
પ્રદીપ બ્રહ્મભટ્ટનો બ્લોગ
http://pradipkumar.wordpress.com/
અરવિંદ અડાલજાનો બ્લોગ
http://arvindadalja.wordpress.com/
શ્રી અશોક રાઠોડનો બ્લોગઃ ગુજરાતી ચહેરો
http://ashokkrathod.blogspot.com/
ગુજરાતીસંસાર ગૃપ ( કોમ્યુનિટી )
http://www.gujaratisansar.com/
શ્રી પરેશ જોશીનો બ્લોગ
http://paresh08.blogspot.com/
શ્રી વિપુલ દેસાઈનો બ્લોગ
http://suratiundhiyu.wordpress.com/
ડૉ. કિશોરભાઈ એમ. પટેલના બે બ્લોગ્સ
૧)  http://shikshansarovar.wordpress.com
૨) www.drkishorpatel.com
શ્રી  સંજયસિંહ ગોહિલનો બ્લૉગ
http://sanjaysinhgohil.wordpress.com/
શ્રી pgavaniyaનો બ્લૉગ
http://prashantgavaniya.blogspot.in
શ્રી વિનોદભાઈ પટેલનો બ્લૉગ
http://vinodvihar75.wordpress.com/
શ્રી નિરવનો બ્લૉગ
http://niravsays.wordpress.com/
શ્રી બઝમેવફાનો બ્લૉગ
http://bazmewafa.wordpress.com/
શ્રી સ્વપ્ન જેસરવાકરના બ્લૉગ
(૧) પરાર્થે સમર્પણ= http://swapnasamarpan.wordpress.com
(૨) ગોદડિયો ચોરો = http://godadiyochoro.wordpress.com
શ્રી કેદારસિંહનો બ્લૉગ
http://www.kedarsinhjim.blogspot.in/
http://gkmaza.blogspot.in/
પ્રવીણ શાસ્ત્રીની વાર્તાઓ.
http://pravinshastri.wordpress.com.
ગોવીંદ મારુનો બ્લૉગ ‘અભીવ્યક્તી’
http://govindmaru@wordpress.com
મિથુનભાઈનો બ્લૉગ
http://www.mspatel09.in/
શ્રી ધુફારીના બે બ્લૉગ્સ : (બીજો તે કચ્છી સ્વરચનાઓનો)
http://dhufari.wordpress.com
http://kachchhi.wordpress.com
vishnu sankhalaનો બ્લૉગ
http://maralekh.blogspot.comhttp://maralekh.blogspot.com

એક બીજી ઈમેઈલ–સાંકળ જોઈ જઈએ !

– જુગલકીશોર

 

આતાજી અને પ્રજ્ઞાદીદી ક્યારે, ક્યાંથી શરુ વાત કરી દેશે કહેવાય નહીં ! પણ એમની વાતોને છેડે કોઈ ને કોઈ મજાનું ફળ બેસી જ જાય !! 

આજે આતાજીએ એક બહુ જ કીંમતી વાતને રમતી રેડવી દીધી ! વાત જાણે એમ બની કે –

આતાજી :

પ્રિય પ્રજ્ઞાબહેન. પ્રિય હરીશ દવે, પ્રિય સુરેશ જાની,  જુગલકિશોર  વ્યાસ, દેવેન્દ્ર ડાભી,
છેલ્લા #13  ફોટામાં મારા હાથમાં બુક છે તે ઇરાનના કવિ હાફેઝની કવિતાઓની બુક છે – दीवाने हाफिज़.  આ બુક મને એક ઈરાનની છોકરીએ  તહેરાનથી મોકલી છે.  મને મોકલવાનું કારણ :
આ છોકરીનો એક અમેરિકન મિત્ર છે. જે અમેરિકન મારો પણ મિત્ર છે. આ છોકરીએ તેના મિત્રને લખ્યું કે મને મારી બેનપણીઓ  એવું કહે છે  કે જો તું તારા હોઠ રંગીશ   તો તું બહુ સુંદર લાગીશ. મિત્રે મને  આ છોકરીના હોઠ  રંગવાની વાત કરી.  આ છોકરીને ખબર છે,  કે હું  કેટલાક  ફારસી શબ્દો  જાણું   છું.  મેં એક શેર  ફારસી લિપિમાં એ છોકરી માટે લખ્યો.   અને આ શેરનો અર્થ ઇંગ્લીશમાં  કરીને છોકરીને મોકલવાનું (મારા મિત્રને મેં) કીધું. શેર આ પ્રમાણે મેં લખેલો :

खुदाने  तुझको   दी है  हूरकि  सूरत नज़ाक़त भी
तुझे  क्या है ज़रूरत  अपने लबको रंग करनेकी.

મારા  શેરથી  એ છોકરી  બહુ ખુશ થઇ, અને મને  “દીવાને હાફેઝ”  બુક  ભેટ  મોકલી.   આ બુક કવિતાની સાથે  સુંદર ચિત્રો અને સુંદર ડિજાઇન પણ છે.  બુક ખાસી મોટી છે.

પરંતુ આતા જાણે કે આ ભેટ મળ્યા પછી પણ નીરાશાના સુર રેલાવતાં લખે છે :
‘આતાશ્રી  ઓળખાણો વધતી જ વધતી  જાશે 
અફસોસ એટલો કે તારે જવાનું   થાશે.’ 

જુઓ, કેવી મજાની વાત થઈ ! આતાજીના મીત્રો બે. એક છોકરીની સુંદરતા વધારવા માટે આતાજી મીત્ર ભાઈને એક શેર લખીને આપે છે. શેરથી ખુશમ ખુશ થઈને છોકરી આતાજીને પોતાના ચહેરાથીય અનેક ગણું મોંઘું કાવ્યપુસ્તક ભેટ મોકલે છે ! (’શેર’ ને માથે સવા શેર !!)

ને બાકી હતું તે દીદી એમની સ્મૃતીઓનો મધપુડો છંછેડે છે ! પણ આ મધપુડો પેલા સૌંદર્યાલાપને કારણે નહીં……પણ આતાજીએ છેલ્લે લખેલી બે નીરાશાભરી પંક્તીઓને આગળ કરીને છંછેડાયો છે !! 

“અફસોસ, હમ ન હોંગેં…”

ને એમ જ છેલ્લે આવી ચડે છે આ સમાપન પંક્તીઓ : 

‘सूरत नज़ाक़त भी तुझे  क्या है ज़रूरत

अपने लबको रंग करनेकी’

પણ દીદીની વાત તો અધુરી જ રહી જાય છે, પેલું ટીફીન કાંઈક લોચો મારી બેઠું હશે, એટલે જ…..

ને તેથી ટીફીનની વાતે મધુરેણ સમાપયેતને બદલે આખી ચર્ચાનું થાય છે – 

“અધુરેણ સમાપયેત !!!”

વાંચો આગળ :

દીદી ઉવાચ :

હાજી સલામ

दीवाने हाफिज़ તમારી ટીપ્પણી સાથે ઇ-બુક બનાવશો

ઠય ભજ્ઞીહમ ક્ષજ્ઞિં તાયક્ષમ શિંળય જ્ઞિંલફવિંયિ

આતાશ્રી  ઓળખાણો વધતીજ વધતી  જાશે 

અફસોસ એટલોકે તારે જવાનું   થાશે …

યાદ આવે :

યે ઝિંદગી કે મેલે દુનિયા મેં કામ ના હોંગે,

ઓફકોર્સ હમ ના હોંગે….  

અને મનમાં હરખાતા કે વાહ શું મધુરું ગીત છે!

 એક દિવસ દુનિયામાં આપણે સૌ નહીં જ હોઈએ

 ઓફકોર્સ હમ ના હોંગે ! 

પછી ખબર પડી કે જ્ઞરર ભજ્ઞીતિયનહીં પણ અફસોસછે! 

અમારા અશોકભાઇ કહે છે તેમ

યે જિંદગીકે મેલે દુનિયામેં કમ ન હોંગેઅફસોસ હમ ન હોંગે

માણો અને અફસોસ ન કરો. તમે સિકંદરની જેમ ખાલી હાથે નથી જવાના !

અમારી યાદ લઇને ...

‘सूरत नज़ाक़त भी तुझे  क्या है ज़रूरत

अपने लबको रंग करनेकी’

અમારા તબિબે મારામા ભુલ્લકડ રોગ (લઝામેર રોગ) પારખ્યો છે પણ આપના આ શેર બાદ પ્રસંગ યાદ આવે…૧૯૯૪…દિલ્હી પાસે અમારી પુત્રીને અકસ્માત…પૌત્રીનું મોત…સૂરતમા પ્લેગ ફાટ્યો અમે માસ્ક પહેરી ગયા પણ અમને જોઇ બધા ભડકતા…! થોડા દીવસે શાતા વળતા ગુરુજીના આશ્રમમા ગયા હળવાશથી બધા વાત કરતા.

મને કહ્યું-આપ  સુરત સે આયે હૈં  આપ કુછ કહેંગે  ?’ 

સાંભળી મારી આજુબાજુ બેઠેલા થોડા ગભરાઇ ગયા ! હું ઊભી થઇ તો  એક ભાઇ બોલ્યા-ઇર્શાદ…અને મેં કહ્યું –

આપકે દીદારે  સૂરત કરને

 મૈં સૂરત સે  આયી  હૂં…

મત ગભરાઓ પ્યારે

મૈં પ્લેગ નહીં પ્યાર લાઇ હૂં‘ 

 અને વાહ વાહ વચ્ચે બધા  બોલ્યા

મત ગભરાઓ પ્યારે

મૈં પ્લેગ નહીં પ્યાર લાઇ હૂં …

(ત્યાં તો)

ચાલો !

 આ   આ જી !

 બુમ પડી..

લંચ બોક્ષમાં  કાંઇ પ્રોબ્લેમ…!!!

અસ્તુ…..

                                     

 

 

સ્વ. શ્રી નરેશ જોશીનાં ભજનોની ઝલક

નોંધ : મુ. બહેનશ્રી પ્રજ્ઞાબહેન એમના વ્યક્તીત્વના ભાગરુપે અવારનવાર કેટલીક બહુ કીમતી સામગ્રી સૌમાં વહેંચતાં રહે છે. તેમણે એક મેઈલ દ્વારા આ ભજનોનો રસથાળ મોકલી આપેલો. એમાંની લેખકની પ્રસ્તાવના સહીત એક ભજન પણ રજુ કરીને માતૃભાષા વતી મુ. દીદીનો આભાર વ્યક્ત કરીને સ્વ. લેખકશ્રીને ભાવાંજલી અર્પું છું.

આંતરગુંજન  ~

(૧૧૧  ભજનોના સંગ્રહની પ્રસ્તાવના)

અહીં જે કાંઈ આલેખાયું છે તે મારા સહજ ભાવોનું દ્યોતક છે.એમાં સ્વપ્રયાસને બહુ  ઓછું સ્થાન છે. વર્ષોની સાધના પછી જે કાંઈ ઉદ્ગત થયું, તે અહીં ભજન પે આકાર પામ્યું છે. મને મારાં પોતાના લખાએલ ભજન ગાવાં વધુ ગમે છે; કારણ, ગાતી વેળાએ એમાં રહેલ ભાવ સાથે મારું સહજ સંધાન થઈ એમાં તાદાત્મ્ય સધાતાં ભજનના ભાવમાં ભિંજાવાનું સહજ બને છે. આ “આંતરગુંજન“ માં મારા આ પહેલાનાં કાવ્યપુસ્તક ‘આંતરનાદ’નાં કેટલાંક ભજનોનું પુનરાવર્તન થાય છે, એ દૃષ્ટિએ કે આ એક કાવ્યગ્રંથ ન બનતાં સાચા અર્થમાં એક ભજનસંગ્રહ બની રહે. મારાં ભજનો મારાં આંતરભાવોનું દર્શનમાત્ર છે. વાચકમિત્રોને એમાંના થોડા પણ ભાવોના સહભાગી બનાવી શકું તો હું મારી જાતને કૃતકૃત્ય થએલ માનીશ. આથી વિશેષ હું શું કહું  ?                                                                                                                                                                                     નરેશ જોષી

–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

       

વીણાવાદિની વરદે !

તવ સુમંત્રથી મુખરિત વિલસિત

જલ-થલ-નભ કર દે … વરદે !

વીણાવાદિની વરદે !

ઉર ઉર નિવસિત અમર પ્રાણદા,

અતુલ શક્તિદા, વિમલ ભક્તિદા,

મુક્તિપ્રદા ! અમ માત જ્ઞાનદા !

દીન-હીન સંકીર્ણ સ્વાંતના

મલિન સ્તરો હર દે … વરદે !

વીણાવાદિની વરદે !

જ્ઞાનહીન અમ આત્મ સકલમાં,

ક્ષમા -ભાવહીન અંતરતરમાં,

ભર સુગંધ અમ અંગ-અંગમાં,

કર પ્રદાન તુજ જ્યોતિ મંગલા,

તવ શિશુ ઉર ભર દે … વરદે !

વીણાવાદિની વરદે !

શ્રી કૃષ્ણ દવેની એક કવિતા “ફેસબુક !“નું રસદર્શન

ફેસબુક !

એની લાઈકથી જીવી જવાય છે .
બુક મારી સાવ ભલે કોરીકટ લાગે પણ ફેસ મને એનો દેખાય છે .
એની લાઈકથી જીવી જવાય છે .

છલકાતો પ્યાલો એ ટેગ જો કરે ને તો તો મંજીરાં થઈ જાતાં ન્યાલ,
રિકવેસ્ટમાં કેદારો મોકલતાં આવડે તો તારી પણ વાગે કરતાલ; 
કોમેન્ટમાં હેત કરી હાર હરિ મોકલે તો મોબાઈલ મંદિર થઈ જાય છે. 
એની લાઈકથી જીવી જવાય છે .

બીજાની સાથે નહિ પોતાની જાત સાથે કરતાં જે શીખી ગ્યા ચેટ,
એવાની આંગળિયું પકડી લઇ જાય છે ને એની કરાવે છે ભેટ; 
રાધા ને શ્યામ એના ટેરવે બિરાજે ને ટચસ્ક્રીનમાં રાસ પણ રચાય છે. 
એની લાઈકથી જીવી જવાય છે .

દુખ જો મળે તો કરે પળમાં ડિલીટ અને સુખ જો મળે તો કરે શેર,
સામેથી સરનામું સર્ચ કરી પહોંચે છે શામળિયો શેઠ એને ઘેર;
લોગઇન કરીને સાવ બેઠાં નિરાંતે એના અઘરા પણ અવસર ઉજવાય છે
એની લાઈકથી જીવી જવાય છે .

કૃષ્ણ દવે . તા-21.11.16

*********************************

રસદર્શન : દેવિકા રાહુલ ધ્રુવ
કૃષ્ણ દવેની તાજેતરમાં  રચાયેલ આ કવિતા તેમના શબ્દોમાં “આપણી માતૃભાષા ગુજરાતી તરફથી ફેસબુકને અર્પણ કરીને લખાયેલી છે. કારણ કે, ફેઈસબુકના માધ્યમથી આપણે સૌ એકબીજાની રચનાઓને માણી શકીએ છીએ. તેથી ફેસબુકને અર્પણ”. 

મને આ કવિતામાં સાંગોપાંગ એક ઉચ્ચ કક્ષાની મસ્તીનો ને સાચા કાવ્યત્વનો ઘેરો રંગ દેખાયો છે. કવિતાની ધ્રુવ પંક્તિમાં તેઓ કહે છે કે, “એની લાઈકથી જીવી જવાય છે.” અહીં જરા ઊંડા ઊતરીને ગહન રીતે વિચારીશું તો “એની લાઈક” દ્વારા સર્જનહારની કૃપાદૃષ્ટિનો અણસાર તરત જ આવે છે. પરમની નજર અને રહેમ/પસંદગી આપણા તરફ હશે તો જીવી જવાય છે. જેમ જેમ આગળ વાંચતા જઈએ છીએ તેમ તેમ આ અર્થ વધુ ને વધુ ઊઘડતો જાય છે. એ કહે છે કે, “મારા જીવનની બુક ભલે કોરીકટ લાગે પણ ફેઈસ મને ‘એનો’ દેખાય છે. એની લાઈકથી જીવી જવાય છે.” જાણે કે મીરાંબાઈ  કહેતાં હોય કે, મારે તો ગિરિધર ગોપાલ દૂસરા ન કોઈ. બીજું ભલે ને કોઈ ન હોય ને જિંદગીનો કાગળ સાવ જ કોરો ને કટ રહે પણ એની લાઇકથી જીવી જવાય છે.

અંતરામાં કવિ એક કદમ આગળ વધે છે ને કહે છે કે, “છલકાતો પ્યાલો એ ટેગ જો કરે ને તો તો મંજીરાં થઈ જાતાં ન્યાલ, રિકવેસ્ટમાં કેદારો મોકલતાં આવડે તો તારી પણ વાગે કરતાલ.
કોમેન્ટમાં હેત કરી હાર હરિ મોકલે તો મોબાઈલ મંદિર થઈ જાય છે.” 

વાહ..વાહ.. રોમેરોમમાં અહીં નરસિંહ મહેતાની કરતાલ અને કેદાર જેવા એકદમ ઉચિત શબ્દપ્રયોગો વાંચી તનમન રોમાંચિત બને છે તો એનો લય દિલને પુલકિત કરી દે છે.

બીજો અંતરો અંતરની મર્મભરી વાતો માંડે છે. જાતને ઓળખવાની રીત કેવી રમતિયાળ રૂપે ચિત્રાત્મક કરી આપી છે. આંગળીનાં ટેરવાં, ટચસ્ક્રીનમાં રાસ દ્વારા એક સુંદર માહોલ ઊભો કર્યો છે. ચેટ અને ભેટનો પ્રાસ અહીં આબાદ રીતે અર્થને ખુલ્લા આકાશની જેમ સ્પષ્ટ કરી આપે છે.

ત્રીજા અંતરાની પહેલી પંક્તિમાં “દુખ જો મળે તો કરે પળમાં ડિલીટ અને સુખ જો મળે તો કરે શેર”

શું સૂચવે છે? જાણે સાચા સંતની અદાથી જિંદગીને સાચી રીતે જીવવાની જડીબુટ્ટી બતાવી દીધી છે ! અને પાછા આગળ એક વાત વધુ ઉમેરે છે કે, જો એ પ્રમાણે ચાલશો ને તો “સામેથી સરનામું સર્ચ કરી પહોંચે છે શામળિયો શેઠ એને ઘેર…લોગઇન કરીને સાવ બેઠાં નિરાંતે એના અઘરા પણ અવસર ઊજવાય છે..”  આ અઘરા અવસર ઊજવવાની કેટલી મોટી વાત કેટલી સરળતાથી કહેવાઈ છે ? અહીં ફિકરને ફાકી કરીને બેઠેલા કોઈ ફકીરની આર્ષવાણી સંભળાયા વગર રહેતી નથી.

કાવ્યમાં વિષયની પસંદગી અને ઉઘાડ ક્રમિક રીતે થયેલ છે. મોબાઈલ મંદિર, અઘરા અવસર અને કેદાર-કરતાલ જેવા શબ્દો મનભાવન પ્રયોજ્યા છે. ટેગ, ચેટ, લોગઈન, ટચસ્ક્રીન, લાઈક, રીક્વેસ્ટ, ફેસબુક, કોમેન્ટ, મોબાઈલ વગેરે રોજબરોજના અંગ્રેજી શબ્દોની સાથે ગુજરાતી ભાષાના શબ્દોનો સમન્વય યોગ્ય રીતે યોગ્ય જગાએ શોભાયમાન લાગે છે, ખીલી ઊઠે છે. સતત રમતો લય મનને અને ચરણને ઝંકૃત કરી દે છે. સીધી ફેસબુકને માટે લખાયેલ આ રચના અવનવા અર્થોના અને ભાવોના  ઉન્મેષ જગવે છે. ‘એને’ એટલે ઈશ્વરને, પ્રિયતમાને કે કોઈપણ પ્રિયપાત્રને સંબોધન/સર્વનામ યોગ્ય જ ઠરાવે છે. આમ, વિષય વસ્તુ, લય, પ્રાસ, ભાવ, અલંકાર,ચિત્રાત્મક્તા વગેરે દૃષ્ટિએ સંપૂર્ણતા બક્ષે છે. દરેક અંતરાને અંતે ધ્રુવપંક્તિનું પુનરાવર્તન પણ ગર્ભિત અર્થને સુપેરે પ્રસ્થાપિત કરે છે.

કવિએ ‘રાધા ને શ્યામ એના ટેરવે બિરાજે’ માં શ્યામની જગાએ કૃષ્ણ શબ્દ-પ્રયોગ કર્યો હોત તો સ્વયંના નામ માટે પણ  યથાર્થ બની જાત એમ લાગ્યું. પણ કવિની નમ્રતાને શ્યામ શબ્દ ઠીક લાગ્યો હશે તેમ માનવું રહ્યું !

એકંદરે આ આધુનિક, સાંપ્રત સમયનું કાવ્ય અનાયાસે સ્ફૂરેલા ઉત્તમ કાવ્યત્વની કોટિએ પહોંચી આનંદનો અનુભવ કરાવે છે તે નિશંક છે. કૃષ્ણભાઈની કલમને અને કવિકર્મને સલામ.

લોકસાહિત્યમાં સિંહ અંગેના દુહા

સંપાદન : કૃણાલ ડી. બારૈયા (‘વનદીપ’ ) સાવરકુંડલા / સૌજન્ય : રાજેશ પટેલ

હાકલ દીએ હિરણ્યમાં એની રાવળ સુધી રાડય;
સિંહણ જાયો છેડતા વડી વમાસણ થાય.

બાકર બચ્ચા લાખ, લાખે બિચારાં;
પણ સિંહણ બચ્ચું એક, એકે હજારાં.

જે હાથે હાથી હણ્યા મેડક કેમ હણાય ?
કામિની કહે કંથડા, તો તો સિંહણદૂધ લજાય.

હરિયલ ઘરે નો હોય અને ફળિયામાં કુંજર ફરે,
પછી વયની વાતું નો હોય કેસર બચ્ચાને કાગડા.

ગિર ડુંગરની ગાળિયે, ડણકે દશે દિશ,
સાવઝમાં છોગાળો કહું, ચાંપલિયો નરસિંહ.

ભડાં ભડ ભડકી જતાં, ઘટાટોપ ગર્ય ઘીંસ,
વનરાઇયુંમાં વિચરે, ચાંપલિયો નરસિંહ.

પંડ મોટું ને પગ લુલો, તળપે હથ્થા ત્રીસ,
ડણકે ગિરના ડુંગરે, ચાંપલિયો નરસિંહ.

મરદ તને મારવા કંઈ ભટકયા સોરઠ ભૂપ;
ચાંપલિયો સ્વર્ગે ગયો, રૂડી વનરાઈનું રૂપ.

કળજગ આવ્યો ઠાકરો, જગત બધી જાણે,
સાવઝની પથારીએ, શિયાળિયા મોજું માણે.

સાદુળા જે સિંહ, છ મહિના છોડે નહીં;
દાતા એના દિહ, જીવો એ ઝાઝું જાણજો.

ગજ હણવાના ગર્વથી, અધિક કરે ઉતપાત,
સાવજ તું શૂરો ખરો, તદપિ તામસ તાત.

ભડ કેસર ને ભૂટિયો, બે આવ્યા બાથે,
પડ લીધાં પૃથ્વી તણાં, સોરઠને માથે.

ધર ધીંગી, ગરવો ધણી, માઢુ ધીંગામજજ;
નકળંક કેસરી નીપજે, ધીંગા ખોખડધજજ.

નીચી દૃષ્ટિ નવ કરે, મોટો જે કહેવાય,
સિંહ લાંઘણો કરે, પણ ખડને નો ખાય.

લાંઘણ હો તો લાય, મગદળ કુંજર મારવા;
ઈ ખડને નો ખાય, સાચું સોરઠિયો ભણે.

સાદુળો પિંજર પડયો, ભૂલે ન આપ સ્વભાવ,
જદ જદ અવસર સાંપડે, બમણો ખેલે દાવ.

કંથ મ જાઓ કવલખે, સિંહ છેડયો મ જાય,
સિંહણ જાયો છેડતાં, વડી વમાસણ થાય.

તું જાયો સિંહણ તણો, કેવાણો સિંહણકંથ;
ભડ ભારથે ભીડતા, પગ પાછો ન ભરે પંથ.

ડાલામથ્થો ને દશહથ્થો, જબરી મોઢે મૂછ;
સવા બે હાથનું પૂંછ, વકરેલો વનનો ધણી.

ગેલી સિંહણ બાવરી, એહા સિંહા કેરી સીમ,
ઝાડ ગળા સો ગળ રહે, એવું વન છોડણ નીમ.

સસલાં, તેતર, નાર, વગડે જઈ તગડે બધાં,
પણ સાવજ તણા શિકાર, કોક’જ ખેલે રાજિયા.

પોતાના પગ ઉપરે, જેને ભરોસો ઘણો,
સાવજ ન સંઘરે, કાલનું ભાતું કાગડા.

સતી ને શૂરની માતા, સંત ને ભકતની પ્રસુતા;
કેસરી સિંહની જનેતા, તને નમન સૌરાષ્ટ્રની ધરણી.

 

ભાવનગરના કાવ્યસર્જકો : (૧) નાથાલાલ દવે

– સરયૂ પરીખ

(નોંધ : આજે અહીં માતૃભાષાનાં પાનાં પર શ્રી કનક રાવળે આવકારેલા એક લેખને રજુ કરું છું. ભાવનગરના જાણીતા ત્રણ કાવ્યસર્જકોમાંના એક કે જેઓ પ્રસ્તુત લેખનાં લેખિકા સરયૂબહેનના મામા થાય, તેમના વીશે કેટલીક કૌટુંબીક બાબતોને સાંકળી લેતી મજાની વાતો મુકાઈ છે. ભાવનગરના અન્ય લેખકોનો પરીચય પણ હવે પછી થશે જ એવી આશા સાથે – જુ.)

––––––––––––––––––

ગુજરાતી સાહિત્યના ગાંધીયુગ (૧૯૧૫-૧૯૪૫) દરમિયાન અનેક કવિઓ ગાંધીજીની અસર તળે આવ્યાં અને તેની સીધી અસર તેમના જીવન-કવન

પર પડી. તે સમૂદાયમાં ચાર ભાવનગરી કવિજનો –ક્રિષ્નલાલ શ્રીધરાણી, પ્રેમશંકર ભટ્ટ, પ્રહલાદપારેખ અને નાથાલાલ દવેનો સમાવેશ થાય. ચારેયનો જન્મ૧૯૧૧-૧૯૧૨ના અરસામાં એટલે તે સૌ સમવયસ્ક. આ વર્ષના સપ્ટેંબર માસમાં કવિશ્રીની ૧૦૦મી સંવત્સરી ઊજવાશે.

નાથાભાઈના કવયિત્રી ભાણી સરયૂ મહેતા-પરીખ, એક કવિજન તેમજ આત્મજન તરીકે કવિશ્રી નું અહીં નીજ જીવનદર્શન રજૂ કરે છે.

– ડૉ. કનક રાવળ.

*******************

ભાવનગરની પ્રતિભાઓ : નાથાલાલ દવે
– શ્રીમતી સરયૂ મહેતાપરીખ

જન્મ: જૂન 3,૧૯૧૨ : મૃત્યુઃ  ડિસેમ્બર, ૧૯૯૩.  જન્મ સ્થળઃ ભુવા
પિતાઃ   વૈદ્ય ભાણજી કાનજી દવે : માતાઃ કસ્તુરબહેન : પત્નીઃ નર્મદાબહેન. : અભ્યાસ: ૧૯૩૪-બી.એ.; ૧૯૩૬-એમ.એ.; ૧૯૪૩– બી. ટી.

વ્યવસાય: શિક્ષણ; ૧૯૫૬-૧૯૭૦ ગુજરાત રાજ્યના શિક્ષણાધિકારી : નિવૃત્તિ બાદ ભાવનગરમાં.

મુખ્યરચનાઓ:
* કવિતા –  કાલિંદી, જાહ્નવી, અનુરાગ, પિયાબિન, ઉપદ્રવ,
મહેનતનાં ગીત, ભૂદાનયજ્ઞ, સોનાવરણી સીમ, હાલો ભેરૂ ગામડે,
મુખવાસ.
* વાર્તા –  ઊડતો માનવી, મીઠી છે જિંદગી.
* સંવાદપ્રધાન રચનાઓ અને અનુવાદો : ૨૦ કાવ્યસંગ્રહો – ૫ વાર્તાસંગ્રહો, ૧૧ સંપાદનો = ૩૬ પુસ્તકો  ૧૯૮૨ સુધીમાં.

************

અમારું બાળપણ નાનાજી વૈદ્ય ભાણજી કાનજી અને મામાના વીરભદ્ર અખાડા સામેના ઘરમાં પાંગરેલું. નિર્દોષ ભોળી આંખો પૂજ્ય મામાને અહોભાવથી નિહાળતી. એ સમયે ભાવનગરની બહાર હોવાથી જ્યારે પણ અમારે ત્યાં આવતા. એ સમયે હું આઠેક વર્ષની હતી અને મેં ઊભો સોમવાર કરેલો. મામાને લોકોની સમજ્યા વગર અંધશ્રદ્ધાથી વ્રતો કરવાની રીત સામે સખત અણગમો હતો. મારો હાથ ખેંચીને નીચે બેસાડી દેવાની રમત-રકજકની યાદ આવતાં હજી પણ મારા ચહેરા પર હાસ્ય ફરકે છે.

ખાદીનાં સફેદવસ્ત્રો, ગોરો વાન અને સુંદર ચહેરાવાળા મારા મામા નવલકથાના નાયક જેવા દેખાતા. ઘણી વખત કવિસંમેલન, શિબિરમાં કે અમારી શાળામાં કવિતાની સુંદર રજૂઆત પછી શ્રોતાગણની પ્રશંસા સાંભળીને મામા માટે ગર્વનો અનુભવ થતો. પાઠ્યપુસ્તકમાં “પિંજરનાપંખીની વાત” એમની સહજ ઓળખાણ માટે પૂરતું હતું. વિનોબાજીની ભાવનગરની મુલાકાત વખતે મામાનાં લખેલાં ગીતો ગવાયેલાં અને વિરાણી સ્પર્ધા હોય કે અન્ય કોઈ પ્રસંગ, હું મામાની રચનાઓ, “અષાઢના તારા રે, આભ ભરીને ઊગિયા શા?” કે “આજ આભમાં આનંદ ના સમાય રે, ઢળે રૂપેરી ચાંદની”, ઉમંગ અને સૌને ગમશે એ વિશ્વાસ સાથે ગાતી. મારા પતિ દિલીપના કુટુંબમાં મામા ઘણી વખત કાવ્યરસ વહેંચતા અને અમે હજી પણ સાથે ગાઈ ઊઠીએ “હવામાં આજ વહે છે ધરતી કેવી ખુશખુશાલ.”

મારાં બા, ભાગીરથી, એક બાલિકા-બહુ, ચાર ચોપડી પણ પૂરી નહીં કરેલ અને ગામડામાં ગૃહસંસારમાં મુંજાતાં હતા ત્યારે તેમના ભાઈ કવિ નાથાલાલ દવે એમને સ્વામિ વિવેકાનંદનાં પુસ્તકો વાંચવા મોકલતા જે પછી એમને આત્મશ્રદ્ધા અને જાગૃતિના રસ્તે દોરી ગયા અને અઢાર વર્ષની ઉંમરે તેમણે ફરી ભાવનગરની શાળામાં ભણવાનું શરૂ કરી કૉલેજ સુધી અભ્યાસ કરી, હાઈસ્કૂલમાં મુખ્ય-શિક્ષિકા બન્યાં. નાનાજી અને ઘરના લગભગ બધા સભ્યોના વિરોધ સામે ટકી રહેવા એમને અમારા મામાનો સતત સહારો હતો. એક પ્રસંગ બા કહેતાં કે એમના ગુરુ શ્રી વજુભાઈશાહના જન્મ દિવસે બધા એકઠાં થવાનાં હતાં અને મારા નાનાજીએ બાને જવાની મનાઈ કરી, ત્યારે મામાએ સિર્ફ એટલું જ કહેલું, “બહેન જશે, એને જવાનુ છે.” ઘરના વડીલની સામે આ રીતનો વિરોધ કરવો એ પ્રેમાળ ભાઈ જ કરી શકે.

આવા અનેક પ્રસંગોએ અમારા મામા હિંમત આપતા અચૂક આવીને ઊભા રહેતા. કવયિત્રી ભાગીરથીના સન્માનમાં “જાહ્નવી સ્મૃતિ” કવયિત્રી સંમેલન ભાવનગરમાં વર્ષોથી યોજાય છે.

એક પ્રસંગે હું હતાશ થયેલી ત્યારે મારા સામે સ્થિર નજર કરી મામાએ કહેલું, “Be brave.” એ બે શબ્દો મને ઘણી પરિસ્થિતિઓમાં આવીને મનમાં ગૂંજતા અને હિંમત આપતા રહ્યા છે.

મામા ક્યારેક બગીચામાંથી ફૂલ લઈ આવી મામીને આપતા કે એમની લગ્નતિથિને દિવસે કંકુની ડબ્બી અને લાલ સાડી આપતા હોય એવી રસિક પળો જોઈ છે. તેમજ મામી બપોરે રસોઈમાંથી પરવારીને આવે ત્યારે મામાએ એમને માટે પાથરણું, ઓશિકું, છાપું અને ચશ્મા તૈયાર કરીને રાખ્યા હોય કે અરવિંદને વાર્તા કહેતા હોય, એવી કાળજીની પળો પણ અનેક જોઈ છે.

એક સફળ અને સહાનુભૂતિભર્યા કવિહ્રદયની સુવાસ મારા અને મુનિભાઈના અંતરમાં સદાય મીઠી યાદ બનીને રહી છે. અમારા જીવનનાઘડતરમાં અમારા મામાની પ્રેમાળ ઓથને ઈશ્વરકૃપા સમજી આભાર.

**********************

ચાકડો

કાચી  રે  માટીના  ઘૂમે  ઘડુલિયા
ધણી ઘડે જૂજવા રે ઘાટ,
વાગે  રે અણદીઠા એના હાથની
અવળી સવળી થપાટ—કાચી.

વ્હાલા! શીદને ચડાવ્યાં અમને ચાકડે?
કરમે  લખિયા  કાં  કેર?
નિંભાડે  અનગળ  અગનિ  ધગધગે,
ઝાળું  સળગે  ચોમેર—કાચી.

વેળા  એવી  વીતી  રે વેદન તણી
ઊકલ્યાં અગનનાં અસ્નાન,
મારીને   ટકોરા  ત્રિકમ   ત્રેવડે
પાકાં  પંડ રે  પરમાણ—કાચી.

હરિએ  હળવેથી  લીધા  હાથમાં,
રીજ્યા  નીરખીને   ઘાટ,
જીવને  ટાઢક  વળી તળિયા  લગી
કીધા  તેં અમથા  ઉચાટ—કાચી.

 

– નાથાલાલ દવે