ઉનાળો (એક અકાવ્ય)

    ઉનાળો ક્યાં ક્યાં વરસશે કોણ કહેશે ? એ એની અઢાર અક્ષૌહીણી સેના લઈને તુટી પડયો છે. એની સામે લડનારાં ને જીતી જનારાં ઘણાં છે…. પણ હારી જનારાં જે છે એને કોઈ સારથી નથી. જે છે તે બધાં હથીયાર…

‘ભારતીયતા’ – ચિરાગ પટેલ

ભારતીયતા – Being Indianનો અનુવાદ – Chirag Patel     ડિસેમ્બરની હાડ કકડાવતી ઠંડીના પહેલા અઠવાડિયાની આ વાત છે. હું ઑફિસના કૅફેટેરિયામાં બીજા બે ચીની મૂળના સહકર્મચારીઓ જોડે બેઠો હતો.અમે ભારતીય અને ચીની સંસ્કૃતિઓ વિષે ચર્ચા કરી રહ્યા હતાં. અમારી ચર્ચા…

“ચપટીક અજવાળું” – અરવિંદ બારોટ

 (ફણગો ફૂટવાની ઝંખનાનું ગીત)     ચપટીક અજવાળું આપો તો, માતાજી ! ચારચાર દીવાની માનતા કરું.. પહલીમાં પરવાળું આપો તો, માતાજી ! દરિયાના વિવાઃની વારતા કરું..   સાતસાત લીમડામાં એક ડાળ મીઠી ને, સાસુડી ઝેર જેવી કડવી રે લાગે, આયખું…

પથ્થરયુગીન સમયની એક નવલકથાનો પરીચય

“પહેલો ગોવાળીયો” નવલકથાની પ્રસ્તાવના    પહેલો ગોવાળીયો” વાંચવા લીધી ત્યારે તેના પહેલા પ્રકરણના શીર્ષક ‘પહેલો નાવીક’ અને ‘ઇ.સ. ૧૦,૦૦૦ વર્ષ પહેલાં’ વાંચીને મનમાં એક ઉત્સુકતા તથા અચરજની ભાવના ઉદ્ભવી. ભલા, પ્રાગૈતીહાસીક સમયમાં, વનમાં વીચરતી જનજાતીઓ – ફળ-ફૂલ ભેગાં કરીને કે…

સરયૂ પરીખની એક રચના

તક  કે  તકલીફ – સરયૂ પરીખ ફરી  મળ્યાની તક  મળી, તકલીફ  ના ગણો. જત વાત છે  વીત્યાંની, વતેસર  નહીં  ગણો. દાવત  અમે દીધી ’તી, આવીને  ઊભા આપ, સહેજે  કરેલા   પ્યારને,   પર્યાય  નહીં  ગણો. હૈયે   ધરી મેં   હામ,   લીધો  હાથ   હાથમાં, ખબર  હતી આ  હેતને, સગપણ  નહીં ગણો. માનો તો  ફરી  આજ  ધરું   પ્રેમ  પુષ્પમાળ,  ભૂલમાં  ઝર્યાં    કુસુમને,  ઝખમ  નહીં  ગણો. સર્યો  એ  હાથ  મખમલી,  આભાસ  અન્યનો,  દુખતી નસની આહને  અભિશાપ નહીં ગણો. ચાલ્યા  તમે   વિદાર,  અભિનવના   રાગમાં,  પલકોનાં  જલ  ચિરાગને, જલન  નહીં ગણો. ———  “આંસુમાં સ્મિત” સરયૂ પરીખ.૨૦૧૧ પુસ્તકમાંથી.) 

વિવેક ટેલરની એક કવિતા અંગે દેવિકા ધ્રુવ

નજર્યુંની વાગી ગઈ ફાંસ..   ભરબપ્પોરે ભરમેળામાં નજર્યુંની વાગી ગઈ ફાંસ, એક-એક પગલાના અધ્ધર થ્યાં શ્વાસ દલડાની પેટીમાં સાચવીને રાખેલા  ઊઘડી ગ્યાં સાતે પાતાળ; ગોપવેલી વારતા હરાઈ ગઈ પલકારે, ચોરીનું કોને દઉં આળ? અલ્લડ આ છાતી તો આફરે ચડી, મારા તૂટે…

શીયાળે ટાઢ્યમાં ઠર્યાં ’તાં અરજણીયા !

ઋતુ–સંહાર !    શીયાળે ટાઢ્યમાં ઠર્યાં ’તાં અરજણીયા, ઉનાળે તાપમાં મર્યાં. દીવસોના દીવસો લગ વેઠ્યું કરીને હવે વૈતરણી આખરે તર્યાં.   છાપરાંની ચાયણીથી ગળતી રહી વેદના, ને                   મળતી રહી એક પછી એક  આપદાયું; છેવટ તો અબખે પડી ને પછી…

આ ભાષા કહો, કોની ?!

રસ્તાનો ચાલનાર બોલે, પંડીતજી, રસ્તાનો બોલનાર સાચો ! ભીડ્યાં કમાડ જરી ખોલે, શાસ્ત્રીજી, ભીતરની વાતને વાંચો  !   ગાંધીના દેશમાં રસ્તાનો ચાલનાર બોલે, તે સાચકલી બોલી, ભાષા-સમાજમાં મોંઘેરાં મુલ એનાં વાંચો ચોપડીયું ને ખોલી ! છેલ્લે બેઠેલાંનો પાટલો પહેલો,ઓ જ્ઞાની…

સર્જક–વિવેચક સંવાદ – (૨)

ગઈકાલના લેખનું અનુસંધાન :  સર્જક :         તમે બહુ સારી વાત કહી. મને ઘણી શાતા થઈ ! પણ તો પછી તમે શરૂમાં કહ્યું તેમ સર્જક અને સર્જનમાંથી સર્જકને બાદ કરી નાખવાનો ?! વિવેચનક્ષેત્રે સર્જકનું કશું મૂલ્ય જ નહીં ? વિવેચક :   …

નવા સર્જકના મનની વાત !

સર્જક :      ભાઈ વીવેચક ! તમે અમને નવા લેખકોને કઈ દૃષ્ટીથી જોશો ? અમે જાણીતા સાહીત્યકારો તો નથી. વળી, સાંભળ્યું છે કે, સામયીકોમાં તો જાણીતા (કે પછી માનીતા) લેખકોની કૃતીઓ જ સ્વીકારવાનો ચાલ છે… વીવેચક :    ભાઈ સર્જક…